---
title: IF vs IFS vs SWITCH vs LET ใครคิดเร็ว ใครคิดช้า? มาเรียนรู้วิธีทำให้สูตร Excel เร็วขึ้น
url: https://www.thepexcel.com/if-ifs-switch-let-performance/
type: post
date: 2025-04-18
updated: 2025-12-22
author: Sira Ekabut
categories: [Excel Advanced Formula, Excel]
tags: [speed, IF, CHOOSE, ifs, LAMBDA, SWITCH, LET, MAKEARRAY, NOW]
---

# IF vs IFS vs SWITCH vs LET ใครคิดเร็ว ใครคิดช้า? มาเรียนรู้วิธีทำให้สูตร Excel เร็วขึ้น

**บทความนี้จะพาคุณลึกเข้าไปใน “Performance” ของฟังก์ชันตรวจสอบเงื่อนไขใน Excel**  
ตั้งแต่ `IF()` พื้นฐาน ไปจนถึง `IFS()`, `SWITCH()`, `LET()` และเทคนิคซ่อนสูตรด้วย `LAMBDA()` เพื่อเลื่อนการคำนวณ จับเวลาด้วย `LET()` + `NOW()` แล้วแสดงผลเป็นมิลลิวินาที (ms) ให้เห็นกันชัด ๆ

 

---

 

## 🌟 1. ทำไมต้องสนใจ Performance ของสูตร?

 

เมื่อสูตร Excel ซับซ้อนขึ้น หรือมีการคำนวณกับ dataset ขนาดใหญ่ ความเร็วในการคำนวณ (calculation speed) จะกลายเป็นปัจจัยสำคัญ

 
- ถ้าเราซ้อน `VLOOKUP`/`XLOOKUP`/`MAKEARRAY`/`FILTER` หลายครั้งในเงื่อนไขที่ไม่จำเป็น → Excel จะ “คิด” ทุกเงื่อนไขซ้ำนับร้อยครั้ง
- สูตรที่ช้าไม่ใช่แค่รอผลนาน แต่ยังกินทรัพยากรเครื่อง และอาจทำให้ workbook ทั่วทั้งไฟล์อืดตาม

 

บทความนี้อ้างอิงแนวคิดจาก

 

**“[The SWITCH and LET functions – Excel formula performance](https://www.flexyourdata.com/blog/the-switch-and-let-functions-excel-formula-performance/)”**  
by Owen Price (Microsoft MVP)  
ซึ่งลงลึกเรื่องว่า `IF()` กับ CHOOSE() ให้การประมวลผลแบบ *lazy evaluation* (short‑circuit) แต่ `IFS()`/`SWITCH()`/`LET()` จะคำนวณ *ทุก* พารามิเตอร์โดยไม่เลือก

 

---

 

## 🔧 2. วิธีจับเวลาใน Excel แบบง่าย ๆ ด้วย `LET()` + `NOW()`

 

Excel ไม่มีฟังก์ชัน Timer เหมือนภาษาโปรแกรม แต่เราสามารถวัดเวลาคร่าว ๆ ได้ด้วยสูตรนี้ (เพราะใน LET จะไล่คำนวณจากบนลงล่าง แม้จะไม่ได้เรียกใช้ตัวแปรนั้นๆ เลย) :

 

```
=LET(
  start,     NOW(),           // เก็บเวลาเริ่มต้น (หน่วยวัน)
  result,    <สูตรที่อยากวัด>,   // สูตรหนัก ๆ เช่น MAKEARRAY
  elapsed,   NOW() - start,   // ผลต่าง (หน่วยวัน)
  elapsedMs, elapsed * 24 * 60 * 60 * 1000,  // แปลงมิลลิวินาที
  elapsedMs                   // คืนค่าเวลา (ms)
)
```

 

**หมายเหตุ:**

 
- ค่าที่ได้เป็นการประมาณ ไม่แม่นยำระดับ millisecond เป๊ะ ๆ แต่ใช้เปรียบเทียบระหว่างสูตรได้ดีและง่าย โดยไม่ต้องใช้ VBA จับเวลา

 

---

 

## 🧪 3. ชุดทดสอบ: MAKEARRAY(2000,2000,PRODUCT)

 

เพื่อให้เห็นภาพชัดที่สุด เราใช้สูตรสร้าง array ขนาดใหญ่ เบิ้มๆ ไปเลย:

 

```
=MAKEARRAY(2000, 2000, PRODUCT)
```

 

เป็นการคูณเลขแถว × เลขคอลัมน์ จำนวน 4 ล้านเซลล์ → Excel ต้องคำนวณนานหลายร้อยมิลลิวินาที

 

จากนั้นเอาสูตรนี้ไปใส่ใน `IF()`, `IFS()`, `SWITCH()`, `LET()` และ `LET+LAMBDA()` แล้วดู **ค่าเวลา (ms)** จริงที่ได้

 ![1](https://www.thepexcel.com/wp-content/uploads/2025/04/perf-1024x435.png) 

| สูตร | พฤติกรรมคำนวณ | ผลลัพธ์ (ms) | สรุป |
| --- | --- | --- | --- |
| **MAKEARRAY** | คำนวณตรง ๆ | ~400 | ความเร็วที่ต้องใช้สูตร |
| **IF(TRUE,…)** | ถ้าเงื่อนไขเป็น TRUE → ไม่ประมวล `MAKEARRAY` | ~0 | ✅ Lazy & เร็ว |
| **IFS(TRUE,…, FALSE, MAKEARRAY)** | ประมวลทุกเงื่อนไข แม้ไม่จำเป็น | ~420 | ❌ ช้า |
| **SWITCH(1,1,…,2,MAKEARRAY)** | ประมวลทุกทางเลือก | ~420 | ❌ ช้า |
| **LET(slow,MAKEARRAY, result)** | ประกาศตัวแปรก็เรียกคำนวณทันที แม้ไม่ได้ใช้ | ~420 | ❌ ช้า |
| **LET(thunk, LAMBDA(MAKEARRAY), result)** | เก็บสูตรไว้ใน LAMBDA ไม่ประมวลจนกว่าจะเรียก `()` | ~0 | ✅ Lazy & เร็ว |

 

---

 

## 🧠 4. เจาะลึกแต่ละฟังก์ชัน

 

### 4.1 IF() – ขี้เกียจแบบฉลาด ทำให้คำนวณเร็ว 😂

 

```
=IF(condition, value_if_true, value_if_false)
=IF(TRUE, "เร็ว", MAKEARRAY(1000,1000,PRODUCT))
```

 
- **Short‑circuit (lazy)**: ถ้า `condition` = TRUE → Excel จะไม่ไปคำนวณ `value_if_false` เลย
- เช่น ในทีนี้จะไม่คำนวณตรง MAKEARRAY(1000,1000,PRODUCT) เลย
- เหมาะกับกรณีที่เงื่อนไขหลักมีโอกาสเป็นจริงสูงมาก

 

**Tips** : พวก IFNA, IFERROR ก็คำนวณเร็วเช่นกันนะ

 

### 4.2 IFS() – อ่านง่าย เขียนง่าย แต่ขยันเกิน ทำให้ช้า

 

```
=IFS(cond1, val1, cond2, val2, …)
=IFS(
    TRUE, "เร็ว",
    FALSE, MAKEARRAY(2000,2000,PRODUCT)
  )
```

 
- ไม่ short‑circuit: Excel จะประมวล **ทุกเงื่อนไข** `condN, valN` แม้จะเจอเงื่อนไขแรกเป็นจริงแล้วก็ตาม (ทำเพื่อ! 😅)
- เช่น ในที่นี้แม้ Condition แรกจะจริงไปแล้ว แต่ก็มาคิด Condition ที่สองต่อ ทำให้ยังคำนวณ MAKEARRAY(2000,2000,PRODUCT) ช้าๆ ออกมาอยู่ดี
- ถ้าใช้ภายใน `IFS()` สูตรหนัก ๆ หลายตัว → ช้ากว่าซ้ำนับครั้งไม่ถ้วน

 

### 4.3 SWITCH() – อ่านเปรียบเทียบค่าคงที่ได้ดี แต่ขยันเกินจนช้า

 

```
=SWITCH(expression, val1, res1, val2, res2, …)=SWITCH(1,
    1, "เร็ว",
    2, MAKEARRAY(2000,2000,PRODUCT)
  )
```

 
- ไม่ short‑circuit: Excel จะคำนวณ**ทุกเงื่อนไข** แม้ `expression` จะตรงกับ `val1` ตั้งแต่แรกแล้ว
- เช่น ในทีนี้ แม้ expression จะเป็น 1 ซึ่งตรงอันแรกแล้ว มันก็ยังคิด 2 ที่เป็น MAKEARRAY ช้าๆ อยู่ดี
- อ่านง่ายกว่าซ้อน IF/IFS แต่หากมีสูตรหนักก็ไม่ work

 

**Tips:** ใช้ CHOOSE จะ Short-circuit ทำให้เร็วได้ เช่น

 

```
=CHOOSE(3, "A", "B", MAKEARRAY(2000,2000,PRODUCT))  // ถ้าเลือก 3 จะคำนวณ MAKEARRAY แค่ครั้งเดียว
```

 

### 4.4 LET() – ลดการคำนวณตอนเรียกใช้ซ้ำแต่คำนวณทุกค่าที่ประกาศไว้

 

```
=LET(name1, expr1, name2, expr2, …, result)
=LET(slow, MAKEARRAY(2000,2000,PRODUCT),
  result, "เร็ว",
  result)
```

 
- ทุก `exprN` ที่มีการประกาศตัวแปรไว้ จะถูกประมวลผลทันทีเมื่อสูตรรัน โดยไม่สนว่า `nameN` จะถูกนำไปใช้ใน `result` สุดท้ายหรือไม่
- เช่น ในทีนี้ตัวแปร slow ไม่ได้ถูกเรียกใช้ในตอนจบเลย แต่ก็ยังคำนวณ MAKEARRAY ช้าๆ อยู่ดี
- ใช้ลดการซ้ำของสูตร เช่น `VLOOKUP` ครั้งละหลายรอบได้ดี แต่ประกาศตัวแปรหนัก ๆ แล้วไม่ได้ใช้ → ก็ยังช้าเหมือนเดิม

 

### 4.5 LET() + LAMBDA() – “Thunk” เลื่อนการคำนวณได้

 

```
=LET(
  Thunk, LAMBDA(MAKEARRAY(2000,2000,PRODUCT)),
  result,    "เร็ว",
  result
)
```

 
- เมื่อประกาศตัวแปร ที่ใช้ `LAMBDA` ครอบไว้ → Excel จะไม่ประมวล `MAKEARRAY` ทันที
- ถ้าต้องการคำนวณจริง ๆ ให้เรียก `Thunk()` โดยต้องเติมวงเล็บ `()` ไว้ข้างหลังด้วยนะ แบบนี้

 

```
=LET(
  Thunk, LAMBDA(MAKEARRAY(2000,2000,PRODUCT)),
  result,    "เร็ว",    Thunk())
```

 

---

 

## 🚀 5. ทริกปรับสูตรให้เร็วขึ้น

 
1. **ใช้ IF() แทน IFS()** ถ้าเงื่อนไขแรกมีโอกาสเป็น TRUE สูง
2. **ห่อสูตรหนัก ๆ ใน LAMBDA()** แล้วเรียกเมื่อจำเป็น
3. **ลดการคำนวณซ้ำ** ด้วย LET() แต่แน่ใจว่าชื่อที่ประกาศจะถูกใช้จริง
4. **เลือก CHOOSE()** แทน SWITCH() เมื่อค่าต้องเลือกเป็นลำดับ (1,2,3…) เพื่อได้ lazy evaluation

 

---

 

## ✨ 6. สรุปอีกทีให้เซฟเก็บ

 
- `IF()`, IFNA(), IFERROR() = **✅ Lazy Evaluation ทำให้เร็ว** : หยุดคำนวณเงื่อนไขหลังทันที
- `IFS()` = **❌ Eager** **Evaluation ทำให้ช้า**: คิดทุกเงื่อนไข
- CHOOSE() = **✅ Lazy Evaluation ทำให้เร็ว** : คิดเฉพาะทางเลือกที่เลือกจริงๆ
- `SWITCH()` = **❌ **Eager** **Evaluation ทำให้ช้า****: คิดทุกทางเลือก
- `LET()` = **❌ **Eager** **Evaluation ทำให้ช้า****: คิดทุกตัวแปร
- `LET+LAMBDA()` = **✅ **Lazy Evaluation ทำให้เร็ว****: เลื่อนคำนวณจนกว่าจะเรียกใช้

 

---

 

**ใครกำลังเจอ Excel อืดเพราะสูตรซ้อนซับซ้อน ลองเอาแนวทางนี้ไปปรับใช้ดูครับ**  
– บางทีแค่เปลี่ยนจาก IFS → IF หรือห่อสูตรใน LAMBDA ก็ช่วยลดเวลาไปได้ครึ่งหนึ่ง!

 

ถ้าคิดว่าบทความนี้เป็นประโยชน์ อย่าลืมแชร์หน้านี้ให้เพื่อน ๆ เห็นทริกเทพเอ็กเซลกันเยอะ ๆ นะครับ 😉

---

_Source: [https://www.thepexcel.com/if-ifs-switch-let-performance/](https://www.thepexcel.com/if-ifs-switch-let-performance/)_