---
title: "ThepExcelMCP : ให้ AI เข้าไปนั่งทำงานใน Excel ของคุณจริงๆ ไม่ใช่แค่เขียนสูตรให้ดู"
url: https://www.thepexcel.com/thepexcel-mcp/
type: post
date: 2026-08-10
author: Sira Ekabut
categories: [Power Query, "AI & Automation"]
tags: [ai agent, claude, MCP, power query, ai]
---

# ThepExcelMCP : ให้ AI เข้าไปนั่งทำงานใน Excel ของคุณจริงๆ ไม่ใช่แค่เขียนสูตรให้ดู

> ThepExcelMCP คือ MCP server ที่ให้ AI เข้าไปควบคุม Excel Desktop ที่เปิดอยู่จริงผ่าน COM เขียน Power Query ด้วย M code ได้เองตั้งแต่ศูนย์ ครบ 26 tools ทั้ง Data Model, DAX, PivotTable, chart และ snapshot กันไฟล์พัง

ลองให้ AI ช่วยงาน Excel ดูสิครับ แล้วสังเกตดีๆ ว่ามันทำอะไรได้จริง

 

ถ้าคุณลองมาแล้วหลายตัว น่าจะเจอแพทเทิร์นเดียวกัน คือบอกขั้นตอนได้ เขียนสูตรให้ได้ (แต่พอเป็นสูตรยุคใหม่อย่าง LET, LAMBDA หรือ dynamic array บางทีก็ยังงงๆ) บางตัวทำ Pivot ได้ บางตัวทำไม่ได้ แต่ที่แทบทุกตัวทำไม่ได้เลยคือ Power Query

 

ผมเชียร์ Power Query มาตลอดครับ เพราะมันคือเครื่องมือที่เปลี่ยนวิธีทำงานกับข้อมูลของคนทำงาน Excel จริงๆ ดึงข้อมูลหลายแหล่งมารวมกัน แปลงรูปแบบ ทำซ้ำได้ทุกครั้งที่ข้อมูลอัปเดต แต่พอ AI ตัวไหนมาช่วยงาน Excel มันมักจะข้าม Power Query ไปเงียบๆ

 

## ปัญหาคือ AI ไม่ได้ขับ Excel จริง

 

สาเหตุไม่ได้ซับซ้อนอะไรเลยครับ AI ส่วนใหญ่ที่อ้างว่า “ทำงาน Excel ให้ได้” จริงๆ แล้วมันไม่ได้เข้าไปนั่งอยู่ใน Excel ตัวเปิดของคุณ มันจัดการไฟล์จากข้างนอก

 

พูดง่ายๆ คือ AI พวกนี้ถนัด Python มันเลยอ่านไฟล์ .xlsx ของคุณด้วย Python ประมวลผลใน Python ทั้งหมด แล้วค่อยเขียนผลลัพธ์กลับไปแปะใน Excel อีกที ซึ่งวิธีนี้ทำ pivot ง่ายๆ ได้ ทำกราฟง่ายๆ ได้ แต่มันจำลอง Power Query ไม่ได้เลย เพราะ Power Query ไม่ใช่แค่ “การแปลงข้อมูล” มันคือ engine เฉพาะของ Excel ที่มี query editor ของตัวเอง มี M code เป็นภาษาของมันเอง ผูกกับ Data Model และ refresh ได้ทุกครั้งที่ข้อมูลต้นทางเปลี่ยน

 

จะให้ AI ที่ไม่เคยแตะ Excel จริงมาเขียน M code ให้ มันก็ทำได้แค่เดาโครงสร้างจาก training data แล้วก็อปให้คุณไปวาง ซึ่งพังบ่อยมาก เพราะมันไม่เคยเห็นว่า query ที่มันเขียนรันแล้วได้ผลลัพธ์ถูกจริงไหม

 

เพื่อแก้ปัญหานี้ ผมเลยตั้งใจปล่อย **ThepExcelMCP** ออกมาครับ

 

## ThepExcelMCP คืออะไร

 

หัวใจของมันคือ MCP server ที่ให้ AI client อย่าง Claude Code, Claude Desktop หรือ Codex เข้าไปควบคุม Excel Desktop ที่เปิดอยู่บนเครื่องคุณได้จริงๆ ผ่าน COM automation (วิธีที่ Windows ใช้ให้โปรแกรมคุยกับ Excel โดยตรง ไม่ใช่การอ่านเขียนไฟล์)

 

พอมันขับ Excel ตัวจริง มันเลยได้ของที่การอ่านไฟล์อย่างเดียวให้ไม่ได้ทั้งหมด สูตร evaluate จริง dynamic array กระจาย spill จริง Power Query refresh ได้จริง PivotTable รวมยอดจริง DAX measure คำนวณจริง แล้วยังถ่าย screenshot ให้ตัวมันเองดูผลลัพธ์ได้ด้วย เหมือนมี AI มานั่งข้างๆ แล้วมองจอเดียวกับคุณ

 

## ความสามารถหลัก : เขียน Power Query ทั้ง pipeline ตั้งแต่ต้นจนจบ

 

อันนี้ผมว่าเป็นจุดที่น่าสนใจที่สุดครับ AI เขียน Power Query ด้วย M code เองได้ตั้งแต่ศูนย์ ตั้งแต่ workbook เปล่าๆ

 

หรือพูดง่ายๆ คือ คุณบอก AI ว่าอยากได้ report แบบไหน แล้วมันจัดการทั้งขั้นตอน ดึงข้อมูลจากหลายแหล่งมาแปลงรูปแบบให้ถูกต้อง merge กับตารางอื่น ส่งเข้า PivotTable แล้วทำ chart ทับอีกที ครบจบในที่เดียว ไม่ต้องปิดไฟล์ไปทำใน Python แล้วเปิดกลับมาแปะ มันเกาะกับ workbook ที่เปิดค้างอยู่ได้ตลอด

 

ตรงนี้แหละที่ผมว่าต่างจากเครื่องมืออื่นชัดที่สุด เพราะมันไม่ได้แค่ “เขียน M code ให้คุณไปวางเอง” แต่มันสร้าง query จริงใน workbook ของคุณ ใส่ M code จริง สั่ง refresh จริง แล้วอ่านผลลัพธ์กลับมาเช็คว่าถูกไหมก่อนจะบอกว่าเสร็จ

 

## นอกจาก Power Query แล้วมีอะไรอีกบ้าง

 

รวมแล้วมีอยู่ประมาณ 26 tools ครับ ผมแบ่งเป็นกลุ่มๆ ให้เห็นภาพง่ายกว่าไล่ทีละอัน

 

**จัดการข้อมูลพื้นฐาน** อ่าน/เขียน workbook, sheet, range (แบบแบ่งหน้าได้ และรู้จัก spill ของ dynamic array) รวมถึงสร้าง/จัดการ Excel Table

 

**วิเคราะห์ขั้นสูง** นอกจาก Power Query ก็มี Data Model relationships, DAX measure, CUBE formula, named range และ LAMBDA ให้ AI เขียนสูตรที่ตั้งชื่อฟังก์ชันเองได้

 

**สรุปข้อมูลเป็นภาพ** PivotTable และ PivotChart (สร้างจาก range, table หรือ Data Model ก็ได้), slicer, การจัดฟิลด์ และ date timeline

 

**กราฟและภาพ** สร้างกราฟ, export เป็น PNG, screenshot ทั้ง range/sheet/chart, shape และ sparkline

 

**หน้าตาและความถูกต้องของข้อมูล** จัดฟอนต์ สี เส้นขอบ รูปแบบตัวเลข, conditional formatting (data bar, color scale, icon set), data validation แบบ dropdown, freeze panes, ตั้งค่าพิมพ์ และ export PDF, comment, hyperlink

 

**ความปลอดภัยและตรวจสอบ** snapshot ก่อนทำอะไรใหญ่, diff เทียบ range หรือทั้ง sheet แบบทีละเซลล์, find/replace, protect sheet/workbook และจัดการ VBA module (ที่ล็อกไว้สองชั้น จะพูดถึงต่อไป)

 

เยอะเหมือนกันนะครับ 😅 แต่ผมว่าจุดที่ทำให้มันต่างจาก tool อื่นจริงๆ ไม่ใช่จำนวน tool แต่คือทุกอันมันทำงานบน Excel ที่เปิดอยู่ ไม่ใช่ไฟล์ที่ปิดสนิทแล้วเปิดใหม่ทุกครั้ง

 

## ทำไมถึงปล่อยให้ AI แตะไฟล์งานของคุณได้

 

คำถามที่ผมว่าคนต้องถามก่อนคือ แล้วจะเชื่อใจให้ AI มาแก้ไฟล์งานจริงได้ยังไง

 

ThepExcelMCP มี snapshot ก่อนทำอะไรที่เสี่ยงพัง ใช้วิธี SaveCopyAs ของ Excel เอง ซึ่งไม่กระทบไฟล์ต้นฉบับเลย แล้วถ้าอยากย้อนกลับ มันจะเปิดสำเนานั้นเป็น workbook แยกต่างหาก ไม่ใช่เขียนทับไฟล์เดิม พูดง่ายๆ คือต่อให้ AI ทำพัง คุณก็ยังมีจุดย้อนกลับได้เสมอ

 

ทุกครั้งที่ทำ operation ที่แก้ไขข้อมูล มันจะอ่านสถานะจริงกลับมาเช็คอีกที ไม่ใช่เชื่อว่าคำสั่งที่ส่งไปสำเร็จแล้วก็จบ

 

ส่วน VBA เป็น feature ที่ปิดไว้เป็นค่าเริ่มต้นครับ ต้องเปิดเองสองชั้น ทั้งตั้งค่า environment variable และเปิด trust setting ใน Excel เอง เพราะ VBA เป็นจุดที่เสี่ยงสุดถ้าปล่อยให้ AI รันโค้ดได้อิสระ ผมเลยตั้งใจล็อกไว้แน่นกว่าอันอื่น

 

แล้วอีกอย่างที่ผมว่าสำคัญ คือมันรันผ่าน local stdio ล้วนๆ ไม่มีการเรียก network ออกไปไหน ไม่มี telemetry เก็บข้อมูลคุณกลับไปที่ไหนเลย ข้อมูลในไฟล์ของคุณอยู่ในเครื่องคุณตลอด

 

## ข้อจำกัดที่ต้องรู้ก่อนลอง

 

พูดตรงๆ เลยครับ มีข้อแม้อยู่ ผมว่าดีกว่าเอามาบอกตรงนี้เลยดีกว่าให้ไปเจอเองแล้วผิดหวัง

 

ข้อแรก ต้องเป็น **Windows + Excel Desktop** เท่านั้น เพราะมันขับผ่าน COM ซึ่งเป็นกลไกเฉพาะของ Windows ใช้บน macOS หรือ Linux ไม่ได้เลย

 

ข้อสอง ต้องใช้ผ่าน AI client ที่รันอยู่บนเครื่องเดียวกับ Excel เช่น Claude Code, Claude Desktop หรือ Codex CLI เพราะ MCP server เป็น local process ต้องเข้าถึง Excel บนเครื่องตัวเองโดยตรง พวก cloud อย่าง Claude Cowork ที่รันอยู่บน server ข้างนอกเลยใช้ไม่ได้ ถ้าคุณอยู่ในกลุ่มที่ใช้ client แบบ local อยู่แล้ว ลองเล่นได้เลยครับ

 

แถมยังมีข้อจำกัดทางเทคนิคที่ควรรู้ไว้ก่อน

 

การเพิ่มตารางเข้า Data Model ตอนรันแบบ headless (ไม่เห็นหน้าจอ) อาจ deadlock ได้ ถ้าเจอแบบนี้ให้ใช้ `load_to_table` แล้วค่อยทำ PivotTable แทน

 

การถ่าย screenshot ต้องการหน้าต่าง Excel ที่เห็นอยู่จริง ถ้า minimize หรือซ่อนไว้ อาจได้ภาพว่างเปล่า

 

ตั้งชื่อ parameter ใน LAMBDA อย่าให้หน้าตาเหมือน cell reference เช่น `q1` หรือ `x2` เพราะ Excel จะงงว่าคุณหมายถึง cell หรือตัวแปร ใช้ชื่อแบบ `val` หรือ `rate` แทนจะปลอดภัยกว่า

 

`=PY()` หรือ Python-in-Excel ใส่เข้าไปได้ แต่การรันจริงเป็นของ cloud service ฝั่ง Microsoft ประมวลผลแบบ asynchronous และต้องมี M365 subscription ด้วย

 

ส่วนการรัน VBA ผ่าน tool นี้ ตอนนี้คืนได้แค่ค่า scalar เดี่ยวๆ ยังไม่รองรับ array หรือ object

 

## วิธีติดตั้ง

 

ทางลัดที่ง่ายสุด ส่ง link GitHub นี้ให้ AI agent ของคุณแล้วบอกให้มันจัดการต่อได้เลยครับ

 

[https://github.com/ThepExcel/ThepExcelMCP](https://github.com/ThepExcel/ThepExcelMCP)

 

จะให้มันลงเป็น user scope (ใช้ได้ทุก project) หรือ project scope (เฉพาะ project นั้น) ก็บอกไปตรงๆ AI agent ยุคนี้ทำตามได้เองอยู่แล้ว

 

ถ้าอยากลงมือเองหรืออยากรู้ว่าข้างในทำอะไรบ้าง เริ่มจาก clone แล้ว sync dependency ก่อน (ต้องมี `uv` package manager ซึ่งจะติดตั้ง Python ให้อัตโนมัติ)

 

```powershell
git clone https://github.com/ThepExcel/ThepExcelMCP.git
cd ThepExcelMCP
uv sync
```

 

จากนั้นลงทะเบียนกับ AI client ที่คุณใช้ ถ้าเป็น Claude Code:

 

```powershell
claude mcp add thepexcel-excel --scope user -- uv run --directory C:\path\to\ThepExcelMCP thepexcel-mcp
```

 

ถ้าเป็น Codex CLI:

 

```powershell
codex mcp add thepexcel-excel -- uv run --directory C:\path\to\ThepExcelMCP thepexcel-mcp
```

 

ถ้าเป็น Claude Desktop มีสองทาง ทางแรก build MCPB bundle แล้วติดตั้งผ่านหน้า Settings ตรงๆ

 

```powershell
uv run python scripts/build_mcpb.py
```

 

แล้วเข้า Settings → Extensions → ติดตั้ง `dist/thepexcel-mcp.mcpb`

 

อีกทางคือแก้ config file ตรงๆ ที่ `%APPDATA%\Claude\claude_desktop_config.json` เพิ่ม entry นี้เข้าไปใน `mcpServers`

 

```json
{
  "mcpServers": {
    "thepexcel-excel": {
      "command": "uv",
      "args": ["run", "--directory", "C:\\path\\to\\ThepExcelMCP", "thepexcel-mcp"]
    }
  }
}
```

 

ถ้าอยากเปิดใช้ VBA (ปิดไว้เป็นค่าเริ่มต้นเพราะเหตุผลด้านความปลอดภัยที่บอกไปข้างบน) ต้องเพิ่ม environment variable `THEPEXCEL_MCP_ENABLE_VBA=1` เข้าไปด้วย (สำหรับ Claude Code ใส่เป็น `-e THEPEXCEL_MCP_ENABLE_VBA=1`) แล้วไปเปิด trust setting ใน Excel เองอีกที ล็อกสองชั้นแบบนี้ตั้งใจครับ ไม่ใช่ bug

 

env var อื่นที่มีให้ปรับ เช่น `THEPEXCEL_MCP_AUTOLAUNCH` (เปิด Excel ให้อัตโนมัติถ้ายังไม่เปิด ค่าเริ่มต้นเปิดไว้), `THEPEXCEL_MCP_COM_TIMEOUT` (ค่าเริ่มต้น 120 วินาที) และ `THEPEXCEL_MCP_TOOL_DISCOVERY` ที่เลือกได้ระหว่าง `full` กับ `bm25`

 

## ปิดท้าย

 

ตัวนี้ผมเขียนเทสไว้กว่า 1,000 ชุดแบบ mocked-COM บวกกับ smoke test บน Excel จริงอีกตัว (`tests/smoke_com.py`) แจกฟรีแบบ MIT License เอาไปใช้ แก้ ต่อยอดได้เต็มที่

 

ยังมีอีกหลายจุดที่ผมอยากพัฒนาต่อ โดยเฉพาะเรื่อง Data Model กับ headless mode ที่ยังต้องระวังอยู่ แต่เท่าที่ลองใช้เอง Power Query pipeline ทำงานได้ลื่นเกินคาดครับ

 

ใครมี Windows + Excel Desktop + ใช้ Claude Code, Claude Desktop หรือ Codex อยู่แล้ว ลองเลยครับ

 

[https://github.com/ThepExcel/ThepExcelMCP](https://github.com/ThepExcel/ThepExcelMCP)

---

_Source: [https://www.thepexcel.com/thepexcel-mcp/](https://www.thepexcel.com/thepexcel-mcp/)_